Facio o Janie van Eycku

Jan z Galii uważany jest za księcia malarzy naszego wieku. Był niemało wykształcony, a szczególnie w geometrii i tych umiejętnościach, które przydatne są do wzbogacenia malarstwa. Sądzi się też, że dlatego dokonał wielu odkryć dotyczących właściwości farb, o których dowiedział się z tradycji starożytnych, przekazanej przez Pliniusza i innych autorów. Jego dziełem jest znakomity obraz w prywatnych pokojach króla Alfonsa, gdzie [przedstawiona] jest panna Maria zwracająca uwagę pięknym i skromnością. Anioł Gabriel o niezwykłym pięknie i włosach bardziej niż prawdziwych, zwiastuje, że Syn się z Niej narodzi. Jan Chrzciciel głoszący świętość życia i surowość podziwu godną; i Hieronim jak żywy w bibliotece cudowną sztuką uczynionej; bo gdy się nieco od niej oddalisz, wydaje się, że ucieka w głąb i ukazuje w całości książki, których ogólny widok dostrzega tylko ten, kto podchodzi bliżej. Na stronie zewnętrznej tegoż obrazu namalowany jest Battista Lomelinii, który był właścicielem dzieła, rzekłbyś – głosu brakło mu tylko i ukochana przezeń kobieta o doskonałym kształcie; a i ona co do paznokcia, tak namalowana, jaką była naprawdę. Pomiędzy nimi jak gdyby promień słońca wpadał przez szparę w ścianie. A wziąłbyś to za prawdziwe światło słoneczne. Jego też dziełem jest koliste wyobrażenie świata, które namalował dla Filipa, księcia Belgów. Nie ma – jak się sądzi – w naszych czasach żadnego dzieła od tego obrazu doskonalszego; możesz tam rozpoznać nie tylko miasta i położenie krajów, ale – mierząc – stwierdzić także odległość pomiędzy miejscowościami. Cenne jego obrazy są też u znakomitego pana Ottaviano della Carda: niewiasty rzadkiej piękności wychodzące z kąpieli, z wstydliwy ciała częściami skromnie cienką materią przysłoniętymi, jednej z nich ukazał twarz tylko i pierś, ale tylne części ciała przedstawił odbite w lustrze na przeciwległej ścianie, tak, że widzisz zarówno jej plecy jak piersi. W tymże obrazie jest też płonąca lampa w łaźni [która wygląda] jak prawdziwa i stara kobieta, która poci się bardzo, jak widać, piesek chłepcący wodę, a także konie, malutcy, ludzie, góry, gaje, wioski i zamki z taką przedstawione sztuką, że uznałbyś je za odległe i o pięćdziesiąt tysięcy kroków jeden od drugiego. Nic jednak w tym dziele doskonalszego nad lustro w obrazie przedstawione, w którym wszystko, co gdziekolwiek jest, zobaczyć możesz jak w prawdziwym zwierciadle. Podobno wykonał także wiele innych dzieł, o których nie mogłem jednak uzyskać pełniejszych wiadomości.