O geometrii w kontekście Jana van Eycka

Geometryczne konstrukcje odgrywały kluczową rolę w sztuce średniowiecznej. Poprzez złożone wzory i precyzyjne rysunki średniowieczni artyści i filozofowie starali się nie tylko ozdabiać swoje dzieła, ale także wyrażać głębokie, metafizyczne prawdy. Geometria była postrzegana jako język, którym można wyrazić naturę Boga i stworzony przez Niego ład.

Malarstwo średniowieczne pełne jest przykładów, w których geometryczne zasady stanowiły fundament kompozycji artystycznych. Jednym z nich jest ilustracja z Ewangelii św. Michała de Cuxa z XII wieku, która pokazuje, jak można geometrycznie zorganizować kompozycję. Centralne punkty i ledwo widoczne linie układają harmonijny, symetryczny wzór, przypominający o precyzji i mistycyzmie, nierozerwalnie związanych z twórczością tamtych czasów.

Nie wiem, czy aby stworzyć takie dzieło trzeba studiować całego Euklidesa, Witruwiusza i poznać Alhazena. Ale jeśli było się dobrze wykształconym dyplomatą i malarzem na dworze Filipa Dobrego, to raczej te pisma znało się bardzo dobrze. W tym miejscu warto wspomnieć, że od XIV wieku dostępne dla europejskiej kultury były pisma Witelona, które odegrały istotną rolę w rozwoju wiedzy o optyce i perspektywie.

Folio 3 z Ewangelii św. Michała de Cuxa (XII w.  ) zachowane w Bibliotece Miejskiej w Perpignan pod sygn. ms 2. Geometryczna konstrukcja dekoracji, otwór pozostawiony w środku strony czubkiem kompasu, linie środkowe prawdopodobnie zatarty okruchami chleba, rysunek odprasowany tuszem w kolorze bistre, 2009

 

(Źródło: https://journals.openedition.org/insitu/10646#tocto1n1)

W rozdziale 8 księgi III Liber Diversarum Artium jest powiedziane, że sposób rysowania na ścianie jest taki sam jak rysowania na drewnie. Używamy żelaznego lub stalowego grota, pędzla, kompasu, linijki, sznurka lub condermenia fectam de carta . Różni autorzy, z którymi się konsultowano, nie znaleźli dokładnego znaczenia słowa „kondermenia” . Jako możliwe tłumaczenie proponują linię ( corda minia ), ołówek kwadratowo-ołówkowy ( norma, linea ), ołówek z czerwonego wosku ( cerula miniata ) , tekturę ( contra-moenia ) lub szablon25 . W artykule opublikowanym w 1994 roku Doris Oltrogge wskazuje, że termin carta jest używany do określenia pergaminu. Tak więc, jeśli zachowamy to tłumaczenie dla Carta , pełną formułę condermenia „pergaminu” najlepiej będzie przetłumaczyć za pomocą tektury lub szablonu pergaminu.

https://journals.openedition.org/insitu/10646

(ryc. nr 1) Folio 3 Ewangelii św . Michała de Cuxa (XII w.  ) pokazuje, jak na kartce można zorganizować geometryczną konstrukcję dekoracji. W centrum dziura pozostawiona przez punkt, prawdopodobnie po kompasie; linie, ledwo zaznaczone, być może zatarte okruchami chleba, zdają się układać kompozycję wzdłuż centralnej osi. Można dostrzec inne podstawowe cechy. Cały rysunek jest prawdopodobnie odprasowany tuszem w kolorze bistre, odręcznym, z wyjątkiem przypadków, gdy występują w nim koła lub elipsy. Wyraźniejszy zarys sugeruje, że do kompasu mogło zostać przyczepione piórko lub cienki pędzelek. Wbrew wskazówkom w Liberze nie znajdziemy tu rozmokłego cynobru. Jednakże produkcja atramentu opisana w traktacie przechowywanym w Montpellier może pomóc w rozpoznaniu tej zaobserwowanej w Ewangelii. Proponowana receptura opiera się na świerzbie i gumie arabskiej 23 . W tym przepisie opisuje w przykładowy sposób jak uzyskać lampową czerń. Rozcieńczając tę ​​sadzę gumą, można uzyskać kolor bistre

Konstrukcje siedmiokąta

Underweysung der Messung – 1538 – Dürer, Albrecht

23-24 Konstrukcja siedmiokąta, która polega na wcześniejszym wpisaniu sześciokąta w dany okrąg(23). Wysokość odcinka, od środka boku sześciokąta do jego środka, daje długość boku siedmiokąta wpisanego w taki sam okrąg.

Manifiesto Geometrico

En la primera parte Manifiesto Geometrico (1684) fray Ignacio quiere demostrar matemáticamente la construcción de la figura del heptágono mediante una metodología deductiva a partir de un principio axiomático que es erróneo, el del triángulo isósceles del heptágono, pero que argumenta rigurosamente para dotarlo de base científica. Lo hace basándose en un principio de la proporción de (9/4) que es aritmético. Esta base se fundamenta en el Timeo(c. 427-347 a. C.), de Platón, y en la relación tonal (9/8) que habían transmitido la cultura neoplatónica con Calcidio, Capella y Macrobio y por tanto dotado de dimensión cosmología. La segunda parte del Manifiesto Geometrico, se convierte un «manifiesto» y apología contra Kepler, argumentado la in constructibilidad del heptágono por ser una figura numéricamente infinita, de la misma manera que lo era pare él, el Universo. De aquí parte para el dominico el principio herético de Kepler, expresado en el Harmonices mundo, en un tiempo en la que la Iglesia Católica hablaba de la Génesis de una Creación finita, y de aquí, en la visión de la indeterminación del infinito parte el argumento inquisitorio de fray Ignacio Muñoz. Con las aportaciones de fray Ignacio Muñoz, la geometría no avanza, pero su conocimiento aproxima a la resolución práctica de los problemas que cotidianidad comporta, aquella que necesita un misionero dominico para apoyar la evangelización. Podemos concluir que el dominico tiene un buen conocimiento científico pero que no provoca un avance de la ciencia del siglo XVII. Pese a ello, el método de construcción del heptágono de fray Ignacio Muñoz, y que murió sin saberlo en 1686, es uno de los más precisos que desde el punto de la medida de la geométrica práctica que se han desarrollado hasta la actualidad.

Tłum. translator google:
W pierwszej części Manifestu Geometrycznego (1684) brat Ignacio chce matematycznie wykazać konstrukcję figury siedmiokąta za pomocą metodologii dedukcyjnej opartej na błędnej zasadzie aksjomatycznej, czyli trójkącie równoramiennym siedmiokąta, ale argumentuje rygorystycznie aby zapewnić mu podstawę naukową, opiera się na zasadzie proporcji (9/4), która jest arytmetyczna. Podstawa ta opiera się na Timajosie Platona (ok. 427-347 p.n.e.) oraz na relacji tonalnej (. 9/8), który wraz z Chalcydiuszem, Capellą i Makrobiusem przekazał kulturę neoplatońską i dzięki temu otrzymał wymiar kosmologiczny.

Druga część Manifestu Geometrycznego staje się „manifestem” i przeprosinami wobec Keplera, argumentującymi za niekonstruowalnością siedmiokąta, ponieważ jest on figurą numerycznie nieskończoną, tak samo jak dla niego był Wszechświat. Stąd dla dominikanina pochodzi heretycka zasada Keplera, wyrażona w Harmonices mundo, w czasie, gdy Kościół katolicki mówił o powstaniu skończonego stworzenia i stąd, w wizji nieokreśloności nieskończoności, pochodzi inkwizycyjna argumentacja brata Ignacio Muñoza.

Dzięki wkładowi brata Ignacio Muñoza geometria nie postępuje, ale jego wiedza przybliża praktyczne rozwiązanie problemów, jakie niesie ze sobą życie codzienne, a których potrzebuje misjonarz dominikański, aby wspierać ewangelizację. Można stwierdzić, że dominikanin posiada dobrą wiedzę naukową, lecz nie powoduje ona postępu w nauce XVII w. Mimo to metoda skonstruowania siedmioboku Fraya Ignacio Muñoza, który zmarł nieświadomie w 1686 roku, jest jedną z najbardziej precyzyjnych z punktu widzenia pomiaru praktyki geometrycznej, jaka została dotychczas opracowana.

Geometrie Deutsch (1488) Matías Roricer
Mathes Roriczer , znany również jako Matthäus Roritzer (daty przybliżone 1435–1495), był XV-wiecznym niemieckim architektem i autorem kilku zachowanych broszur na temat średniowiecznego projektowania architektonicznego.